Kontrast:
Rozmiar czcionki:
Odstępy:
  • TAB - Kolejny element
  • SHIFT + TAB - Poprzedni element
  • SHIFT + ALT + F - Wyszukiwarka
  • SHIFT + ALT + H - Strona główna
  • SHIFT + ALT + M - Zawartość strony
  • SHIFT + ALT + 1 do 2 - Wybór menu
  • ESC - Anulowanie podpowiedzi

Historia i zabytki

Z zachowanych przekazów historycznych wiadomo, że prawie wszystkie wsie dzisiejszej gminy Biskupice istniały już w XII wieku (Biskupice i Bodzanów nawet wcześniej). Mieszkańcy tych terenów zajmowali się głównie wyrębem lasów, pasterstwem, rolnictwem i warzeniem soli. W XII w.w miejscowości Przebieczany istniał nawet szyb solny, będący własnością zakonu Bożogrobców z Miechowa. Sól eksploatowana była ze słonego źródełka położonego w centrum wsi. W XIV w. przeprowadzono przez wieś trakt królewski.

Ziemie obecnej gminy Biskupice doceniano przede wszystkim ze względu na bliskość szlaków wodnych i ukształtowanie terenu. O atrakcyjności osadniczej tego terenu świadczą znaleziska archeologiczne. Na grzbiecie zwanym Chełmik w Biskupicach znaleziono osadę z epoki brązu i ślady jeszcze starszego neolitycznego osadnictwa. Obok fragmentówceramiki, przedmiotów metalowych i kości, znaleziono też gliniane naczynia do warzenia soli. Z kolei na Bukowej Górze w Biskupicach, natrafi ono na ślady zniszczonego przezpożar małego grodu obronnego o potrójnym obwałowaniu. Powstał on w późnej fazie okresu halsztackiego. Znaleziska z tego terenu świadczą o ciągłości osadniczej od ok. X do IV w.p.n.e. Pozostałości tego grodziska (w postaci kolistychwałów i fos) można oglądać do dzisiaj. Pierwszym pisanym dokumentem wspominającym wieś Bodzanów jest pochodzący z 1044 r. akt darowizny Kazimierza Odnowiciela dla benedyktynów z Tyńca. W średniowieczu w Biskupicach działał kamieniołom, zwany „księżym”. Najstarsza, XIII-wieczna część Zamku Żupnego w Wieliczce została zbudowana właśnie z tutejszego piaskowca.

 

TO WARTO ZOBACZYĆ

 

U świętego Marcina

Na terenie gminy znajdują się trzy cenne, zabytkowe kościoły. Najbardziej okazałym z nich jest kościół pw. św. Marcina w Biskupicach, usytuowany na wzniesieniu górującym ponad otoczeniem. W czasach prasłowiańskich stała tam prawdopodobnie pogańska gontyna. Przed rokiem 1223 wzniesiono w tym miejscu pierwszy drewniany kościół noszący imię św. Marcina.Podobnie jak cała wieś, należał on do biskupów krakowskich. Po roku 1480 pierwotny drewniany kościół zastąpiony został gotyckim, murowanym. Jego przebudowa i ponowna konsekracja nastąpiła w XVII w. W 1888 r. od zachodniej strony nawy dobudowano wysoką, 40-metrową wieżę, wzorowaną na wieży Kościoła Mariackiego w Krakowie. Obecna bryła kościoła (jednonawowa z wielobocznym prezbiterium, piętrową zakrystią od północy i kaplicą śś. Joachima i Anny od strony południowej) pochodzi z 1914 r., kiedy to świątynię ponownie odbudowywano. Z najstarszego wyposażenia kościoła zachował się XV-wieczny kamienny portal. Ołtarze, chrzcielnica i stalle pochodzą z XVII i XVIII w.

Brak opisu obrazka

Brak opisu obrazka

Brak opisu obrazka

 

 

XVI-wieczny kościół w Łazanach

Kościół pw. Znalezienia Krzyża Świętego w Łazanach ufundowany został w XVI w. przez Jakuba i Stanisława Lubomirskich. Powstał na miejscu wcześniejszej, drewnianej świątyni, która istniała tam już w XIII w. W kościele znajduje się wczesno - barokowy kamienny nagrobek fundatorów z 1619 r. oraz kmienna chrzcielnica z końca XVI w. Na ścianach usytuowane są epitafi a z XVI i XVII w. Niezwykłym zabytkiem w kościele jest schowek na monstrancję wydrążony w pniu rosnącego tuniegdyś wiekowego dębu, obmurowanego w trakcie budowy kościoła w 1586 r. Architektura kościoła mimo kilku restauracji nie uległa istotnej zmianie. Stanisław Samuel Kalinowski,ufundował obraz św. Stanisława i dwa bliźniacze ołtarze boczne. W II poł. XIX w. pokryto kościół dachówką. Nowe organy zakupiono w 1867 r. Kościół został też otynkowany. W 1892 r. właściciele majątku Łazany – Julian Dunin-Brzeziński i Anastazja Morawska, ufundowali nowy Wielki Ołtarz. Krakowski architekt Tadeusz Stryjański zaproponował tryptyk gotycki, a ołtarz w tym stylu wykonał krakowski rzeźbiarz Wakulski. Rok później ołtarz konsekrowano. Ambona w stylu romańsko-gotyckim pochodzi z roku 1898. W latach 70-tych XX w. kościół pokryto blachą miedzianą. Zwiedzając kościół w Łazanach warto też zwrócić uwagę na usytuowaną nieopodal neogotycką kaplicę cmentarną z 1893 r. Jej fundatorami byli wspomniani wyżej właściciele majątku. We wnętrzu kaplicy znajduje się ich krypta grobowa. W portalu widnieje wizerunek herbu Dunin-Brzezińskich – Łabędź.

Brak opisu obrazka

Brak opisu obrazka

Brak opisu obrazka

 

Zabytkowa świątynia w Bodzanowie

Drewniany kościół pw. śś. Apostołów Piotra i Pawła w Bodzanowie wzniesiony został w 1765 r. Jednonawowa świątynia o konstrukcji zrębowej usytuowana jest na stoku wzgórza w północno-zachodniej części wsi. Jest trzecią z kolei świątynią zbudowaną na tym miejscu. Kościół był wielokrotnie remontowany i przebudowywany, m.in. w latach 1870, 1910 i 1923. W 1910 r. od zachodu dobudowano kruchtę. Niska wieża, nakryta daszkiem w kształcie piramidy wbudowana jest w korpus kościoła. Znajduje się w niej odlana z ołowiu fi gurka św. Floriana. Świątynia słynie z cennych obrazów pochodzących z XVII w., w tym m.in. malowidła przedstawiającego alegorię śmierci wyobrażonej pod postacią jeźdźca. Uwagę zwracają rokokowe ołtarze (główny i 2 boczne) oraz boczny późnobarokowy pochodzące z trzeciej ćwierci XVIII w. W prezbiterium znajduje się bogato złocony ołtarz, z relikwiami świętych. Niewielkie tabernakulum w środku ołtarza ozdobione jest malowidłami. Za ołtarzem znajduje się obraz Matki Bożej Nieustającej Pomocy.

Brak opisu obrazka

Brak opisu obrazka

Brak opisu obrazka

 

Urok szlacheckich dworów

Na terenie gminy Biskupice znajdują się trzy zabytkowe dwory szlacheckie – w Łazanach, Jawczycach i Tomaszkowicach. Klasycystyczny dwór w Łazanach pochodzi z pierwszej połowy XIX wieku. Jest to drewniana budowla, której fronton ozdobiony jest portykiem o dwóch rzędach kolumn oraz dwoma neogotyckimi oknami w stylu modnego wówczas romantyzmu. Budynek wzniesiony został na planie wydłużonego prostokąta, z dobudowanymi później w częściach szczytowych partiami bocznymi. Na uwagę zasługuje salon z klasycystycznymi ozdobami i neogotyckim kominkiem. Obok dworu znajduje się ofi cyna, spichlerz i obora. Dwór otoczony jest parkiem ze starymi lipami i grabami. Właścicielem dworu był najpierw Antoni Pruszyński herbu Rawicz (zakupił go w 1841 roku). W 1858 roku wieś nabył generał Ignacy Kruszewski. Od 1877 roku do drugiej wojny światowej wieś i dwór były w posiadaniu rodziny Brzezińskich herbu Dunin. W 1941 roku Brzezińscy zostali wysiedleni przez Niemców, a po wojnie majątek został przejęty przez Skarb Państwa i przekazany w użytkowanie miejscowemu PGR-owi. Również z XIX wieku pochodzi otoczony zabytkowym parkiem dwór w Tomaszkowicach. Był on własnością rodziny Stonawskich. Po II wojnie światowej budynek przejęło komunistyczne państwo i obiekt uległ niestety straszliwym zniszczeniom. W pomieszczeniach gospodarczych znajdował się GS, a w dworze zamieszkali pracownicy. Nieremontowany obiekt popadł w ruinę. Obecnie odkupiony przez potomka rodziny jest gruntownie remontowany. Najmłodszy, bo wybudowany w 1935 roku, dwór w Jawczycach jest jedyną okoliczną posiadłością dworską, która nie uległa nacjonalizacji w 1946 roku. Stało się tak, ponieważ za radą osiadłego w Jawczycach lwowskiego adwokata, właściciel majątku rozpisał go na potomstwo. Budynek otoczony jest XIX-wiecznym parkiem, na skraju którego rośnie niezwykle rzadkie w Polsce drzewo – liczący około 200 lat potężny buk amerykański. Drzewo wpisane jest na listę pomników przyrody. Odznacza się grubymi, posępnymi konarami oraz tym, że trzy razy do roku zmienia kolor liści. Z nastaniem wiosny są one zielone, w środku lata stają się czerwone, by jesienią przybrać kolor złoty.

 

Brak opisu obrazka

 

Kurhany w Jawczycach

Jawczyce słynne są z tajemniczych kurhanów, które w 1984 roku odkrył Piotr Galas. Jeden z kurhanów zbadano.Ustalono, że pochodzi z przełomu neolitu i wczesnej epokibrązu. Usypany został z glinki podkarpackiej. W centralnej części mogiły leżały szczątki szkieletu, głową skierowane na wschód. Zachowały się prawie całkowicie rozłożone kości udowe, zęby oraz fragmenty mózgoczaszki. Według ekspertyzy Zakładu Antropologii UJ są to resztki osobnika w starszym wieku, być może płci męskiej. Przy prawym udzie leżał dobrze zachowany denar krzyżowy z I połowy XI wieku, a przy lewym – szczątki żelaznego, silnie skorodowanego przedmiotu z tulejką od długości 11 centymetrów i jednostronnym ostrzem o długości 5 centymetrów.Przypuszcza się, że mógł to być grot włóczni. W nasypie znaleziono też fragmenty górnej części wczesnośredniowiecznego naczynia obtaczanego z gliny o poziomo ściętym wylewie,zaokrąglonej krawędzi, wyodrębnionej szyjce i wydatnym brzuścu.



                                                                               Brak opisu obrazka

 

Ponad siedemdziesiąt kapliczek

Nieodłącznym elementem biskupickiego krajobrazu są malownicze, przydrożne kapliczki i krzyże, które cieszą oko swym wyjątkowym i specyfi cznym urokiem. W całej gminie jest ich ponad siedemdziesiąt. Świadczy to o wyjątkowym przywiązaniu kolejnych pokoleń do wiary ojców. Warte uwagi są między innymi: kapliczka Matki Bożej Różańcowej w Zborówku z 1901 roku, figura Matki Bożej z Dzieciątkiem w Łazanach z 1899 roku, krzyż z piaskowca przy kościele w Łazanach (1899 rok), krzyż na postumencie w Przebieczanach z 1870 roku, fi gura Matki Bożej na postumencie z Biskupicach z 1898 roku, kapliczka Matki Bożej Niepokalanego Poczęcia w Biskupicach oraz kapliczka Matki Bożej Niepokalanego Poczęcia w Trąbkach z 1898 roku.

/wykorzystano fragmenty folderu promującego gminę Biskupice - czytaj całość publikacji - PDFFolder Gmina Biskupice .pdf
 

Do pobrania:

PDFFolder Gmina Biskupice .pdf
PDFTo warto zobaczyć.pdf
 


To warto zobaczyć

Wersja XML